เคยไหม? เวลาหาว อ้าปาก หรือเคี้ยวของแข็งแล้วได้ยินเสียง “คลิก” หรือ “กรอบแกรบ” จากบริเวณขากรรไกร… หลายคนอาจมองว่าเป็นเรื่องเล็กน้อย แต่เสียงเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณเริ่มต้นของ โรคข้อต่อขากรรไกรอักเสบ (TMD) หากปล่อยไว้นานอาจส่งผลถึงอาการปวดศีรษะเรื้อรัง เคี้ยวลำบาก หรือแม้กระทั่งปวดลามถึงใบหน้าและต้นคอ
โรคข้อต่อขากรรไกรอักเสบ (TMD) คืออะไร?
ข้อต่อขากรรไกร เป็นข้อต่อที่เชื่อมระหว่างขากรรไกรล่าง กับกระดูกขมับของกะโหลกศีรษะ ถือเป็นข้อต่อที่ซับซ้อนที่สุดในร่างกาย เพราะต้องทำงานทั้งการหมุน และการเลื่อนพร้อมกันทุกครั้งที่เราพูด เคี้ยว หรือหาว
เสียงจากขากรรไกรเกิดจากอะไร?
เสียงจากข้อต่อขากรรไกรอาจมีหลายสาเหตุ มาดูกันว่ามีต้นตออะไรบ้าง
1. การเคลื่อนตัวของหมอนรองข้อต่อ (Articular Disc)
ในข้อต่อขากรรไกรมี “หมอนรอง” ที่ช่วยลดแรงเสียดทาน หากหมอนรองนี้เคลื่อนหลุดหรือเคลื่อนไปจากตำแหน่งปกติ จะเกิดเสียง “คลิก” ทุกครั้งที่อ้าหรือหุบปาก
2. การอักเสบของข้อต่อ (TMD Inflammation)
ภาวะนี้อาจเกิดจากการกัดฟันแน่นบ่อย หรืออุบัติเหตุบริเวณกราม ทำให้ข้อต่อเกิดการอักเสบ มีเสียงดัง ร่วมกับอาการปวดหรือบวม
3. กล้ามเนื้อรอบขากรรไกรตึงหรือเกร็งเกินไป
เมื่อกล้ามเนื้อขากรรไกรทำงานหนัก เช่น คนที่ชอบเคี้ยวของแข็ง กัดฟันตอนหลับ หรือพูดนานเกินไป กล้ามเนื้ออาจหดเกร็งและดึงให้ข้อต่อเคลื่อนผิดตำแหน่ง
พฤติกรรมเสี่ยงที่ทำให้ข้อต่อขากรรไกรมีปัญหา
- ชอบกัดฟันเวลาเครียด
- เคี้ยวของแข็งบ่อย เช่น น้ำแข็ง หมากฝรั่ง
- นอนกัดฟันโดยไม่รู้ตัว
- ใช้ฟันเปิดของแข็ง
- นั่งทำงาน หรือเล่นโทรศัพท์ก้มคอนาน ๆ
แนวโน้มผู้ที่มีปัญหาข้อต่อขากรรไกร (TMD) ในประเทศไทย
จากข้อมูลของ สมาคมทันตแพทย์จัดฟันแห่งประเทศไทย พบว่า ประชากรไทยกว่า 25-30% มีอาการเกี่ยวกับข้อต่อขากรรไกรในระดับใดระดับหนึ่ง โดยเฉพาะในกลุ่มคนอายุ 20-40 ปี เป็นวัยทำงานที่มีความเครียดสูง
ปัจจัยหลักที่ทำให้ข้อต่อขากรรไกรมีเสียง
จากการสำรวจผู้ป่วยที่เข้ารับการรักษาในคลินิกเฉพาะทาง TMD จำนวน 1,000 ราย พบว่า สาเหตุของการเกิดเสียงในข้อต่อขากรรไกร แบ่งออกได้เป็นดังนี้
| สาเหตุ | ร้อยละ (%) |
|---|---|
| หมอนรองข้อต่อเคลื่อน (Disc Displacement) | 42% |
| กล้ามเนื้อขากรรไกรเกร็งจากเครียด | 31% |
| การสบฟันผิดปกติหรือฟันหายบางซี่ | 15% |
| อุบัติเหตุหรือแรงกระแทกที่ขากรรไกร | 7% |
| สาเหตุอื่น ๆ | 5% |
ระดับความรุนแรงของอาการในคนที่มีเสียงข้อต่อขากรรไกร
| ระดับอาการ | ลักษณะอาการ | สัดส่วนผู้ป่วย (%) |
|---|---|---|
| ระยะเริ่มต้น | มีเสียงคลิกเบา ๆ ไม่มีอาการปวด | 48% |
| ระยะกลาง | มีเสียงดังร่วมกับปวดเมื่อเคี้ยว | 34% |
| ระยะรุนแรง | ขากรรไกรค้าง ปวดร้าวขึ้นหูหรือศีรษะ | 18% |
บทความที่เกี่ยวข้อง | ข้อต่อขากรรไกรอักเสบ เจ็บ เสื่อม อันตรายแค่ไหน รักษาอย่างไร ?
แนวทางการรักษาเบื้องต้นของภาวะข้อต่อขากรรไกร (TMD)
ที่ VitalSleep Clinic เราเน้นการรักษาแบบองค์รวม ใช้เทคโนโลยีทางการแพทย์ทันสมัย ทำงานร่วมกันของทีมแพทย์เฉพาะทางด้านการนอน การสบฟัน และกล้ามเนื้อใบหน้า เพื่อฟื้นฟูข้อต่อขากรรไกรให้กลับมาทำงานได้สมดุลโดยไม่ต้องผ่าตัด
| ลำดับขั้นตอน | โปรแกรมการรักษา | จุดเด่นและเป้าหมาย | ประสิทธิภาพโดยเฉลี่ย |
|---|---|---|---|
| Myofunctional Therapy | ฝึกกล้ามเนื้อใบหน้า ลิ้น และขากรรไกรให้ทำงานประสานกัน | ลดเสียงคลิ๊กขณะอ้าปาก และลดความตึงบริเวณขมับ กราม | 85% ของคนไข้มีอาการดีขึ้นอย่างชัดเจน |
| เฝือกฟันเฉพาะบุคคล | ออกแบบเฉพาะโดยทันตแพทย์เฉพาะทาง ช่วยลดแรงกัดและป้องกันข้อต่อเสื่อม | สวมใส่ขณะนอนหลับ | 78% ของผู้ใช้รายงานว่าเสียงขากรรไกรลดลง |
| โปรแกรม Exomind (TMS Therapy) | คลื่นแม่เหล็กกระตุ้นสมอง ช่วยคลายกล้ามเนื้อและลดความเครียดที่ส่งผลต่อขากรรไกร | สำหรับคนที่มีอาการเกร็ง กล้ามเนื้อตึง หรือ Bruxism จากความเครียด | 82% ของคนไข้รู้สึกผ่อนคลายและนอนหลับดีขึ้น |
| RF (Radiofrequency) | คลื่นพลังงานความร้อนอ่อน ๆ กระตุ้นการไหลเวียนโลหิต ลดอักเสบกล้ามเนื้อขากรรไกร | ปลอดภัย ไม่ต้องพักฟื้น | 80–90% ของคนไข้รายงานว่าปวดลดลงภายใน 2 สัปดาห์ |
| โปรแกรม mHBOT | เพิ่มออกซิเจนในระดับเซลล์ เร่งการซ่อมแซมเนื้อเยื่อข้อต่อและกล้ามเนื้อ | เหมาะกับเคสที่มีอาการอักเสบเรื้อรัง | 75% ฟื้นฟูอาการอักเสบและฟื้นตัวเร็วขึ้น |
สรุป
ข้อต่อขากรรไกรมีเสียงไม่ใช่เรื่องเล็ก เสียง “คลิก” จากขากรรไกรอาจดูเหมือนเรื่องเล็ก แต่แท้จริงแล้วเป็นเสียงเตือนจากร่างกายที่ไม่ควรมองข้าม หากคุณเริ่มได้ยินเสียงนี้บ่อยขึ้น หรือมีอาการปวดร่วมด้วย ควรเข้าพบแพทย์เฉพาะทางเพื่อตรวจและดูแลก่อนที่อาการจะลุกลามจนกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน
FAQs คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับข้อต่อขากรรไกรมีเสียง
1. ข้อต่อขากรรไกรมีเสียงแต่ไม่ปวด ต้องรักษาไหม?
ถ้าไม่มีอาการปวด อาจยังไม่จำเป็นต้องรักษา แต่ควรเฝ้าระวังและปรับพฤติกรรมไม่ให้ข้อต่อทำงานหนัก
2. เสียงขากรรไกรสามารถหายเองได้ไหม?
ในบางรายสามารถหายได้หากปรับพฤติกรรม แต่ถ้าเป็นเรื้อรังควรพบแพทย์เฉพาะทาง
3. เฝือกฟันช่วยได้จริงไหม?
ช่วยได้มาก เพราะลดแรงกัดและช่วยปรับตำแหน่งขากรรไกรให้สมดุล
4. ความเครียดเกี่ยวข้องกับเสียงขากรรไกรไหม?
เกี่ยวข้องโดยตรง เพราะความเครียดทำให้เกิดการกัดฟันหรือเกร็งกรามโดยไม่รู้ตัว
5. ข้อต่อขากรรไกรมีเสียงต้องผ่าตัดไหม?
ส่วนใหญ่ไม่จำเป็นต้องผ่าตัด เว้นแต่มีภาวะอักเสบรุนแรงหรือหมอนรองข้อต่อเคลื่อนหลุดมาก
